27 Sentyabr – milli iradənin və fədakarlığın əbədi rəmzi

O günün səhəri böyüklü-kiçikli, qocalı-qadınlı hamımız üçün başqa cür açılmışdı. O gün böyüklü-kiçikli, qocalı-qadınlı hamımız qarabağlı idik həm də. Şirvandan Lənkərana, Qubadan Naxçıvana, Gəncədən Şəkiyə, Bakıdan Qarabağa uzanan bütöv Azərbaycan uğrunda hamının bir yumruq olduğu, yumruq altında və yumruq kimi birləşdiyi gün idi o gün.

27 sentyabr 2020-ci il… Azərbaycanın zəfər yürüşünün başladığı gün!

XX əsrin sonlarında Sovet İttifaqının süqutu ilə regionda yaranmış siyasi və hərbi qarışıqlıq fonunda Azərbaycanın Qarabağ bölgəsi və bir neçə ətraf rayon Ermənistanın işğalına məruz qaldı. Beləcə, Azərbaycan özünün tarixi torpaqlarının 20 faizi üzərində faktiki nəzarətini itirdi, milyona yaxın insan doğma yurdlarından didərgin düşdü.

Sonrakı illərdə Azərbaycan münaqişənin beynəlxalq hüquq və ərazi bütövlüyü prinsipləri əsasında həlli üçün müxtəlif səylər göstərdi, ümidini qorudu, onu ölməyə qoymadı, gözlədi. Müharibənin ən sərt üzünü görmüş, Xocalı, Başlıbel, Ağdaban, Meşəli boyda insan və insanlıq faciələrinə şahidlik etmiş, onun icra yerinə dönmüş Azərbaycanın, şübhəsiz, ədalətin bərqərar olmasına inanımını itirməməsi başadüşülən idi. Çünki dünyanın gözü önündə baş vermiş bu cür insanlıqdan uzaq müsibətlərə necəsə bir hüquqi qiymət verilməli idi.

Amma diplomatik çağırışlar cavabsız qaldı, uzun illər ərzində Azərbaycanın tarixi torpaqlarının qaytarılması ilə nəticələnmədi və beləcə, münaqişənin yaratdığı humanitar və siyasi yük Azərbaycan cəmiyyətinin həyatında qalmaqda davam etdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrlə işğalçı qüvvələrin Azərbaycan ərazisindən çıxarılması tələb edilsə də, bu fakt tələbdən o yana keçmədi. Heç bir praktiki icra gerçəkləşmədi.

Beləliklə, 2020-ci ilin sentyabrına qədər Azərbaycan bir tərəfdən ərazi bütövlüyünün pozulmasının nəticələrini yaşayır, digər tərəfdən isə, beynəlxalq vasitəçilik prosesindən real nəticə gözləyirdi. İllərlə həllini tapmayan bu vəziyyət, cəbhə xəttində təkrarlanan gərginliklər və qarşıdurmalar 27 sentyabr 2020-ci ildə başlanan Vətən müharibəsini qaçılmaz etdi.

Bu o müharibə idi ki, ona aparan yol bir günün, bir ayın deyil, onilliklərin həll olunmamış ağrılarından keçirdi.

Bu o müharibə idi ki, illərlə aparılan danışıqlar, səsləndirilən çağırış və bəyanatların icrasızlığından doğurdu.

Və bu o müharibə idi ki, öz yurduna qayıtmaq ümidi ilə yaşayan milyona yaxın insan üçün qayıdış zərurətini ehtiva edirdi.

44 günlük müharibə həm də uzun illər ərzində, bəlkə də, heç vaxt bu qədər aydın görünməyən xalq birliyini üzə çıxardı. Bu 44 gün Azərbaycan ordusu cəbhədə necə şücaət göstərdisə, Azərbaycan xalqı arxa cəbhədə oxşar şücaəti, oxşar birliyi göstərdi.

Bu birliyin siyasi mərkəzində isə, şübhəsiz, dövlət və onun rəhbərliyi dayanırdı. Prezident İlham Əliyev qətiyyətli siyasi duruşu ilə müharibənin gedişi, azad edilən yaşayış məntəqələri və Azərbaycanın mövqeyi barədə xalqa müraciətləri zamanı cəmiyyətə davamlı məlumat verirdi. Bir sözlə, cəbhədə ordunun hərbi əməliyyatları, arxa cəbhədə xalqın dəstəyi və diplomatik müstəvidə isə Prezident İlham Əliyevin idarəçiliyi eyni istiqamətdə eyni amal uğrunda birləşmişdi.

Həmin günlərin "Dəmir yumruq" obrazı da məhz bu birliyin, yəni dövlətin, ordunun və xalqın bir məqsəd ətrafında cəmlənməsinin rəmzini ifadə edirdi.

44 günlük Vətən müharibəsi həm də "Torpaq uğrunda ölən varsa, vətəndir" misrasının icra və təsdiq yeri idi. Azərbaycan Ordusunun irəlilədiyi hər qarışa, hər metrə, azad olunan hər kəndə, hər şəhərə, əlbəttə, qəhrəman oğullarımızın qanı, canı, şücaəti yazılırdı. Kədərlə sevincin vəhdətdə irəlilədiyi bu yolun adı həm də fədakarlıq idi: Azərbaycan xalqının fədakarlığı, Azərbaycan ordusunun fədakarlığı.

Və bu yol bizi öz ünvanımıza - mədəniyyət beşiyimiz Şuşaya çatdırdı. 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin ən mühüm və həlledici məqamlarından biri idi. Şuşada Azərbaycan bayrağının dalğalanması artıq 30 il ərzində keçmiş zamanda danışdığımız Qarabağla gerçək, bugünkü Qarabağ arasındakı məsafənin yox olduğunu göstərirdi.

Şuşanın azad edilməsindən cəmi iki gün sonra, 10 noyabr 2020-ci ildə isə Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderləri üçtərəfli Bəyanat imzaladılar və hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Sənəd Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanında yaratdığı yeni reallığın siyasi təsbitinə çevrildi: tərəflər tutduqları mövqelərdə qalır, Ermənistan isə Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarını Azərbaycana qaytarmağı öhdəsinə götürürdü.

Bu sənəd faktiki olaraq Ermənistanın kapitulyasiyası demək idi. Beləcə, 44 gün davam edən müharibənin hərbi nəticəsi diplomatik sənədlə rəsmiləşdirildi və illərlə nəticəsiz qalan danışıqların həll edə bilmədiyi məsələlərdən bir qismi artıq konkret tarix və öhdəliklərlə müəyyənləşdirildi. 20 noyabrda Ağdam, 25 noyabrda Kəlbəcər, 1 dekabrda isə Laçın rayonu bir güllə belə atılmadan Azərbaycana qaytarıldı.

Məhz bütün bunların yekununda 27 Sentyabrın mahiyyəti və tarixi çəkisi daha aydın görünür: bu gün bütöv, müstəqil, suveren və güclü Azərbaycan üçün milli birliyin, milli iradənin və Vətən qarşısında ortaq məsuliyyətin təcəssümüdür.

27 Sentyabr tarixi onilliklər, yüzilliklər sonra da gələcək nəsillərin yaddaşında Vətən uğrunda canından keçənlərin xatirəsini, onların fədakarlığı bahasına qazanılan Zəfəri və ən ağır məqamda vahid amal ətrafında birləşməyi bacaran xalqın gücünü yaşadacaq.

Bu gün olduğu kimi, sabah da, ondan sonrakı bütün zamanlarda da...

Ceyhun Bayramov: Son 30 ildə Azərbaycanda mina qurbanlarının sayı 3 500 nəfəri ötüb

Son 30 il ərzində mina qurbanlarının ümumi sayı 3 500 nəfəri ötüb

"Report" xəbər verir ki, bunu Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının ümumi müzakirələrində çıxışında deyib.

Nazir qeyd edib ki, Azərbaycan ərazilərinin minalar və digər partlayıcı qurğularla genişmiqyaslı çirkləndirilməsi ciddi mane olaraq qalmaqdadır: "Bu, bərpa və qayıdış prosesini əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirir. 2020-ci ildə ərazilərin işğaldan azad edilməsindən sonra qadın və uşaqlar da daxil olmaqla, 400-dən çox insan mina qurbanına çevrilib.

Bu problemin miqyasını nəzərə alaraq, Azərbaycan mina təmizləmə fəaliyyətini insan hüquqlarının təmin olunması üçün zəruri ilkin şərt hesab edir və humanitar mina təmizlənməsini özünün 18-ci Milli Dayanıqlı İnkişaf Məqsədi kimi rəsmən bəyan edib.

Eyni qaydada, münaqişə nəticəsində itkin düşmüş təxminən 4 000 azərbaycanlının taleyi və yerinin müəyyən edilməsinin zəruriliyi təkcə hesabatlılıq, qurbanların və onların ailələrinin hüquqları baxımından deyil, həm də münaqişədən sonrakı barışıq və normallaşma prizmasından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Getdikcə mürəkkəbləşən qlobal çağırışların qarşısında bizim kollektiv cavabımız inklüziv, ədalətli və universal olmalıdır.

Azərbaycanın özünün təcrübəsi məhz bu prinsipləri ehtiva edir. Bizim cəmiyyətimiz müxtəlif etnik, mədəni və dini icmaların əsrlər boyu davam edən dinc yanaşı yaşamasından qaynaqlanaraq, təbiətən multikultural və çoxkonfessiyalı cəmiyyətdir".

"Global Media Group" və "Report" İnformasiya Agentliyi "Vətən daşı" sənədli filmini təqdim edib

"Global Media Group" və "Report" İnformasiya Agentliyi Vətən müharibəsi və antiterror tədbirlərinin növbəti ildönümü ərəfəsində "Vətən daşı" sənədli filmini tamaşaçılara təqdim edib.

Filmdə antiterror tədbirləri zamanı şəhidlik zirvəsinə ucalmış Azərbaycanın ilk Komando hərbi hissəsinin qərargah rəisi polkovnik-leytenant Əkrəm Şadmanov və onun ailəsinin həyat hekayəsindən bəhs edilir.

Kəlbəcər rayonunun Ermənistan tərəfindən işğalından sonra məcburi köçkün taleyi ilə üz-üzə qalmış Şadmanovlar ailəsi, məhrumiyyətlərə baxmayaraq, doğma yurdlarına qayıtmaq ümidlərini itirmir. Torpaqlarımızı düşməndən azad etmək amalı ilə ailədə iki peşəkar hərbçi böyüyür.

44 günlük Vətən müharibəsi, həmçinin antiterror tədbirləri zamanı Şadmanov qardaşları qəhrəmancasına döyüşərək, bir sıra rayon və kəndlərimizin azad olunmasında fəal iştirak edir, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin sərəncamları ilə orden və medallarla təltif olunurlar. Lakin 2023-cü il sentyabrın 24-də düşməndən azad edilmiş mövqelərə baş çəkməyə gedərkən qardaşlardan biri - polkovnik-leytenant Əkrəm Şadmanov mina partlayışı nəticəsində şəhid olur.

"Vətən daşı" filmində Əkrəm Şadmanov və ailəsinin həyat hekayəsi üzərindən Azərbaycan xalqının yazdığı qəhrəmanlıq salnaməsi ilə yanaşı, Vətən eşqi və Qələbə sevinci, doğma torpaqları qurub yaratmaq əzmi öz əksini tapıb.

Filmin ideya və ssenari müəllifi Namiq Mayılov, quruluşçu rejissoru Niyam Şirinov, quruluşçu operator və montaj rejissoru Səbuhi Sadiq, baş prodüseri Fuad Hüseynəliyevdir.

"Nizami" Kino Mərkəzində keçirilən təqdimat mərasimində şəhid ailələrinin üzvləri, qazilər, hərbçilər dövlət rəsmiləri, millət vəkilləri və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.

Tədbir zamanı filmin ideyası, yaranma tarixi və cəmiyyətə ötürdüyü mesajlar barədə məlumat verilib.

Qeyd edək ki, "Global Media Group" 2017-ci ildə təsis edilən aparıcı media şirkətlər qrupudur. Qrupa Azərbaycanda və ölkə xaricində fəaliyyət göstərən televiziya kanalları, informasiya agentlikləri, xəbər portalları, qəzetlər və digər media resursları daxildir.

"Global Media Group" haqqında daha ətraflı məlumatı www.gmg.az veb-saytı və şirkətin sosial media səhifələrindən (Facebook | Instagram | LinkedIn | YouTube) əldə edə bilərsiniz.

Tarixin izlərini qoruyan əzəmətli Gəncəsər monastırı - VİDEO

Ağdərənin Vəngli kəndində yerləşən Gəncəsər monastırı orta əsr Alban memarlığının ən diqqətçəkən nümunələrindən biridir. Monastır yüksək dağlıq ərazidə yerləşir və əsrlər boyunca bölgənin dini, mədəni həyatında mühüm rol oynayıb.

Daş kitabələri, möhtəşəm memarlığı və tarixi görünüşü ilə Gəncəsər bu gün də Qarabağın qədim tarixini özündə yaşadan mühüm abidədir.

Əsrlər keçsə də, bu möhtəşəm tikili öz əzəmətini qoruyub saxlayır.

"Report"un əməkdaşları Gəncəsər monastırında olub, abidənin möhtəşəmliyini lentə alıb.

Videonu təqdim edirik:

20 Sentyabr müstəqil Azərbaycan tarixinin ən şərəfli və əlamətdar günlərindən biridir - RƏY

20 Sentyabr müstəqil Azərbaycan tarixinin ən şərəfli və əlamətdar günlərindən biridir.

Bunu "Report"a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Musa Quliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, 2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan və 23 saat davam edən lokal xarakterli antiterror tədbirləri dünya təcrübəsində də mühüm yer tutur:

"Əgər 1991-ci ildə müstəqilliyimizi əldə etmişiksə, 2020-ci ildə Vətən müharibəsi nəticəsində ərazi bütövlüyümüzü təmin etdik, torpaqlarımızı işğaldan azad etdik. 2023-cü il sentyabrın 20-də isə Azərbaycanın tam suverenliyi bərpa olundu. Bu qələbə Azərbaycan bayrağının ölkəmizin bütün ərazisində dalğalanmasına imkan yaratdı. Azərbaycan Ordusu qısa müddət ərzində qarşıya qoyulan bütün hədəflərə nail oldu".

"Bunun nəticəsində biz dəfələrlə mina terroru ilə üzləşdik. 400-dən çox vətəndaşımız mina terroru nəticəsində həyatını itirdi, xəsarət aldı və ya əlil oldu. Buna baxmayaraq, Azərbaycan suverenliyini sülh yolu ilə bərpa etməyin tərəfdarı idi. Lakin bu, mümkün olmadı. İyirmi üç saat davam edən antiterror tədbirləri Azərbaycan Ordusunun rəşadətini, qəhrəmanlığını və Azərbaycan dövlətinin gücünü bir daha bütün dünyaya nümayiş etdirdi. 20 sentyabrdan sonra isə Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpası prosesini daha da sürətləndirməyə başladıq. Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu yüksəldi və dünya artıq Azərbaycanın gücü və qüdrəti ilə hesablaşmağa başladı".

Bu mənada, 20 sentyabr həm də Azərbaycan şəhidlərinin, əsgər və zabitlərinin, qazilərinin qəhrəmanlıq zirvəsi kimi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Biz bu tarixi gənc nəslə öyrətməli, onlarda vətənpərvərlik ruhunu gücləndirməli və 20 sentyabrı daim yaşatmalıyıq.

20 sentyabr Azərbaycanın tarixində müstəqilliyimizin və suverenliyimizin bərpasını simvolizə edən tarixi hadisədir. Bu gün bizim üçün müqəddəs gündür. Azərbaycanın müstəqilliyinin, suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün tarixə yazıldığı gündür.

44 günlük müharibədən antiterror tədbirlərinə qədər baş verənlər vahid prosesin ardıcıl mərhələləri idi - RƏY

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində 20 Sentyabr xüsusi siyasi və tarixi məna daşıyan gündür.

Bunu "Report"a Milli Məclisin deputatı Azər Kərimli deyib.

O qeyd edib ki, bu tarix təkcə 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş hərbi əməliyyatın başa çatdığı gün deyil:

"20 Sentyabr Azərbaycan dövlətinin beynəlxalq səviyyədə tanınmış bütün ərazisi üzərində öz suveren hakimiyyətini tam təmin etdiyi, Konstitusion quruluşunu bütün ölkə ərazisində bərqərar etdiyi tarixi mərhələdir".

Onun fikrincə, məhz buna görə 20 Sentyabrı yalnız hərbi hadisənin nəticəsi kimi qiymətləndirmək kifayət etmir.

"Bu gün Azərbaycanın uzun illər ərzində qarşısında dayanan ən fundamental dövlətçilik məsələsinin həll olunduğu tarixi nöqtədir: dövlətin hüquqi sərhədləri ilə onun faktiki sərhədləri nəhayət üst-üstə düşdü. Bu nəticəyə aparan yol isə bir gündə və ya bir ildə formalaşmamışdı. Onun arxasında uzun illər ərzində aparılmış dövlət siyasəti, gücləndirilmiş iqtisadi və hərbi potensial, beynəlxalq müstəvidə ardıcıl mövqe və nəticə etibarilə Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi altında həyata keçirilmiş hərbi-siyasi strategiya dayanırdı", - deputat deyib.

"2020-ci ildə başlayan tarixi proses 2023-cü ilin sentyabrında məntiqi nəticəsinə çatdı. Bu prosesdə Ali Baş Komandanın rolu yalnız hərbi əməliyyatlara rəhbərlik kontekstində qiymətləndirilməməlidir. 2020 və 2023-cü illərin hadisələri Azərbaycan dövlətinin siyasi rəhbərliyi ilə ordunun imkanlarının vahid strateji məqsəd ətrafında birləşməsinin nəticəsi kimi tarixə daxil oldu".

Deputat bildirib ki, suverenliyin tam bərpasını Azərbaycan dövlətçiliyinin üç əsas amilinin – siyasi iradənin, güclü ordunun və xalqın milli birliyinin ortaq nəticəsi kimi qiymətləndirmək mümkündür.

Bu gün Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günüdür

Bu gün Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günüdür.

"Report" xatırladır ki, bununla bağlı Sərəncam 2024-cü il sentyabrın 19-da Prezident İlham Əliyev tərəfindən imzalanıb.

Dövlət Suverenliyi Gününün təsis olunmasına səbəb Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 2023-cü il sentyabrın 19-da Qarabağda keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri ilə bağlı olub.

Cəmi 23 saat 43 dəqiqə davam edən tədbirlər çərçivəsində Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələrinin ön xətt və dərinlikdə olan mövqeləri və uzunmüddətli atəş nöqtələri, eləcə də döyüş vasitələri və hərbi təyinatlı obyektləri yüksək dəqiqlikli silahların tətbiqi ilə sıradan çıxarıldı. Bununla da erməni separatçılar ağ bayraq qaldırmağa məcbur oldular.

2023-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev xalqa müraciət etdi. Dövlət başçısı lokal xarakterli antiter­ror tədbirlərinin uğurla başa çatması nəticəsində Azərbaycanın suverenliyinin bərpa olunduğunu xalqa bəyan etdi.

Azərbaycan ərazisində qanunsuz yerləşən Ermənistan ordusu tam şəkildə tərk-silah edilərək ölkəni tərk etdi. Qarabağda qeyri-qanuni xunta rejimi ləğv edildi, Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanlarının həyata keçirdiyi tədbirlər nəticəsində separatçıların əsas rəhbərləri həbs olundu.

Beləliklə, Azərbaycanın bütün ərazilərində dövlət suverenliyi və Konstitusiya quruluşu bərpa edildi.

Azərbaycanın dövlət suverenliyini tam bərpa etməsindən 3 il keçir

Üç il bundan əvvəl sentyabrın 20-i saat 13:00-da Azərbaycan ordusunun ölkənin suverenliyinin bərpası üçün başladığı lokal antiterror əməliyyatı Qarabağda erməni separatçılarının qalıqlarının ağ bayraq qaldırması və Azərbaycan hakimiyyətinin şərtlərini tam olaraq qəbul etməsi ilə bitib.

"Far.Az" xatırladır ki, sentyabrın 19-u başlayan əməliyyat qısa müddətə - cəmi 23 saat 43 dəqiqəyə qarşıya qoyulan məqsədlərə çatan kimi dayandırılıb.

Lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə üçtərəfli bəyanatın müddəalarının təmin olunması, Qarabağ iqtisadi rayonunda törədilən genişmiqyaslı təxribatların qarşısının alınması, Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələrinin tərk-silah edilərək Azərbaycan ərazilərindən çıxarılması, onların hərbi infrastrukturunun zərərsizləşdirilməsi, işğaldan azad edilmiş ərazilərə qayıdan dinc əhali, habelə bərpa-quruculuq işlərinə cəlb olunmuş mülki işçilər və hərbi qulluqçuların təhlükəsizliyinin təmin olunması və ölkənin Konstitusiya quruluşunun bərpa edilməsi məqsədilə başlanılmışdı.

Qarabağın erməni sakinlərinin nümayəndələrinin o zaman Azərbaycanda müvəqqəti yerləşdirilmiş Rusiya sülhməramlı kontingenti vasitəsilə müraciətini nəzərə alaraq 2023-cü il sentyabrın 20-də saat 13:00-da aşağıdakı şərtlər altında lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin dayandırılması barədə razılıq əldə olundu:

1. Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yerləşən Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələri, qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələri silahı yerə qoyur, döyüş mövqelərindən və hərbi postlardan çıxır və tam şəkildə tərk-silah olunurlar. Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələri Azərbaycan ərazilərini tərk edir, qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələri buraxılır.

2. Paralel şəkildə bütün silah-sursat və ağır texnika təhvil verilir.

Sentyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev xalqa müraciət etdi. Dövlət başçısı lokal xarakterli antiter­ror tədbirlərinin uğurla başa çatması nəticəsində Azərbaycanın suverenliyinin bərpa olunduğunu xalqa bəyan etdi.

Antiterror tədbirlərindən dərhal sonra isə dəfələrlə Azərbaycan nümayəndələri ilə görüşdən imtina edən Qarabağda yaşayan erməni icmasının nümayəndələri Yevlax şəhərində görüşməyə məcbur oldular. Görüşlərdə separatçı rejimin ləğvi, Qarabağda yaşayan erməni sakinlərin reinteqrasiya məsələləri müzakirə edildi. Eyni zamanda, Qarabağın erməni əhalisinə Azərbaycanın təklif etdiyi reinteqrasiya şərtləri ilə tanış olmaq, regionda qalıb-qalmamaq barədə müstəqil qərar vermək imkanları yaradıldı.

2023-cü il sentyabrın 28-də Qarabağın separatçı rejiminin rəhbəri Samvel Şahramanyan qondarma rejimin ləğvi ilə bağlı sənəd imzaladı.

20 Sentyabr dövlət suverenliyinin və konstitusiya quruluşunun tam bərpasını təcəssüm etdirir - RƏY

Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyan və Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə qeyd edilən "20 Sentyabr" tarixi respublikada dövlət suverenliyinin və konstitusiya quruluşunun tam bərpa olunmasını təcəssüm etdirən mühüm tarixi hadisədir.

Bu fikirləri "Far.Az"a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva deyib.

O qeyd edib ki, müstəqilliyin bərpasından sonra qarşıya çıxan ən mühüm vəzifələrdən biri ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin edilməsi olub:

"Uzun illər davam edən işğal nəticəsində Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərində dövlət hakimiyyətinin və Konstitusiyanın hüquqi qüvvəsinin tam tətbiqi mümkün olmayıb. Bu vəziyyət həm ölkənin dövlətçilik maraqları, həm də milyonlarla insanın fundamental hüquqları baxımından ciddi nəticələr doğurub. Azərbaycan dövlətinin rəsmi sənədlərində ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi təqdim edilib".

O qeyd edib ki, dövlətin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən Vətən müharibəsi olub:

"Müharibənin nəticəsində Azərbaycanın bir sıra şəhər, rayon və kəndləri işğaldan azad edilmiş, ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm nəticələr əldə olunub. Belə ki, 2020-ci il hadisələri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası prosesinin əsas mərhələlərindən biri idi. 2020-ci il hadisələrindən sonra Azərbaycanın qarşısında duran əsas məsələlərdən biri Qarabağ bölgəsində dövlət suverenliyinin və konstitusiya quruluşunun tam bərpası idi".

Deputatın sözlərinə görə, 2023-cü il 19 sentyabr Azərbaycan tarixində mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi yadda qaldı:

"Həmin gün Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda genişmiqyaslı təxribatların qarşısının alınması, Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqlarının tərksilah edilərək Azərbaycan ərazilərindən çıxarılması və Konstitusiya quruluşunun bərpası məqsədilə lokal xarakterli antiterror əməliyyatına başlanıldı. Əməliyyat cəmi 23 saat 43 dəqiqə davam etdi və sentyabrın 20-də başa çatdı. Nəticədə Azərbaycan Ordusu qarşısına qoyulan vəzifələri yüksək peşəkarlıqla yerinə yetirdi və ölkəmizin dövlət suverenliyi tam bərpa olundu".

Pərvanə Vəliyeva

"Ağır relyef və əvvəlcədən hazırlanmış mühəndis istehkamlarına baxmayaraq, Azərbaycan Ordusu bütün istiqamətlərdə mühüm hərbi nəticələr əldə etdi. Əməliyyat nəticəsində 406 kvadratkilometr ərazi Azərbaycan Ordusunun nəzarətinə keçdi".

Pərvanə Vəliyevanın fikrincə, əməliyyatın digər mühüm xüsusiyyəti isə mülki əhalinin qorunmasına xüsusi diqqət yetirilməsi idi:

"Azərbaycan hərbi birləşmələrinə Qarabağda yaşayan erməni əhalisinin zərər görməməsi ilə bağlı tapşırıqlar verilmiş, mülki şəxslər müxtəlif vasitələrlə xəbərdar edilmişdi. Qadınlar, uşaqlar, yaşlılar, fiziki məhdudiyyətli şəxslər və xəstələrə tibbi və digər yardımlar göstərilməsi üçün müvafiq tədbirlər görülmüşdü".

O xatırldaıb ki, uğurlu keçən əməliyyatlar nəticəsində Xocalı qatilləri və illərdir torpaqlarımızı əsarət altında saxlayan canilər də hüquq önündə cavab verməyə məcbur qaldılar.

"Qondarma rejimin üzvləri ilə bağlı cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi yekunlaşıb. Ötən illər ərzində toplanmış təkzibolunmaz sübutlar və faktlar əsasında Ermənistan silahlı qüvvələri, həmçinin qanunsuz silahlı birləşmələr tərəfindən Azərbaycan xalqına qarşı cinayətlər törətmiş terrorçu dəstənin üzvləri layiqli cəzalarını alıblar. Beynəlxalq hüquqa və BMT Nizamnaməsinə uyğun olaraq ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmiş Azərbaycan qondarma rejim yaradaraq sülh və insanlığa qarşı cinayətlər, müharibə cinayətləri və terrorçuluq da daxil olmaqla, ağır cinayətlərdə təqsirli bilinənləri məsuliyyətə cəlb etmək üçün tam qanuni hüquqa malikdir".

Milli Məclis üzvü vurğulayıb ki, bu hadisədən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin edilməsi və Konstitusiyanın hüquqi qüvvəsinin bərqərar olması dövlətin rəsmi mövqeyində xüsusi tarixi əhəmiyyət daşıyan nəticə kimi qiymətləndirilib:

"Bundan sonra Prezident İlham Əliyevin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə Dövlət Suverenliyi Günü təsis edilib və həmin vaxtdan hər il sentyabrın 20-si Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd edilir. Bununla da, 20 Sentyabr Azərbaycanın müasir tarixində dövlətçilik, ərazi bütövlüyü və suverenlik anlayışlarının vəhdətini ifadə edən rəsmi tarixlərdən birinə çevrilib.

Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm hadisələrin yaddaşda qorunmasına xidmət edir. Bu gün xalqın dövlət müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü və suverenlik kimi fundamental dəyərlərə münasibətini ifadə edən əlamətdar tarixdir. Suverenliyin bərpası Azərbaycan cəmiyyətində dövlətçilik şüurunun, milli həmrəyliyin və tarixi yaddaşın əhəmiyyətini də ön plana çıxarıb. Dövlətin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi ilə yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq proseslərinin həyata keçirilməsi də yeni mərhələnin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib".

P. Vəliyeva onu da əlavə edib ki, Azərbaycanda Dövlət suverenliyinin və konstitusiya dəyərlərinin əhəmiyyəti 2025-ci ildə ayrıca diqqət mərkəzinə çəkilib:

"Dövlət başçısının 28 dekabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə 2025-ci il Azərbaycanda "Konstitusiya və Suverenlik İli" elan edilib. Bu qərar Konstitusiyanın və dövlət suverenliyinin Azərbaycan dövlətçiliyindəki rolunun ictimaiyyətə çatdırılması, hüquqi maarifləndirmənin gücləndirilməsi və dövlətçilik tarixinin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyətli addım olub.

20 Sentyabr Azərbaycan xalqının müstəqillik və dövlətçilik tarixinin mühüm səhifələrindən biri kimi yeni nəsillərə suverenliyin, ərazi bütövlüyünün, Konstitusiyanın aliliyinin və dövlət müstəqilliyinin əhəmiyyətini anlatmaq baxımından xüsusi məna daşıyır. Bütün Respublika ərazisində bu günün qeyd olunması həmçinin Azərbaycanın müasir tarixində mühüm rol oynamış şəhidlərin xatirəsinin yad edilməsini, Vətən uğrunda xidmət göstərmiş hərbçilərin və dövlət qurumlarının fəaliyyətinin xatırlanmasını və ölkənin ərazi bütövlüyü uğrunda aparılmış mübarizənin tarixi aspektlərinin öyrənilməsini əhatə edir".

Diplomatik korpusun Qarabağa səfəri ətrafında mübahisə bir səfərdən daha böyük məsələləri üzə çıxardı - RƏY

Siyasi reallığın dəyişməsi cəmiyyətlərin düşüncəsinin, siyasi ritorikanın və müharibə illərində formalaşmış stereotiplərin eyni sürətlə dəyişməsi demək deyil. Sentyabrın 11–12-də Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri məhz bu baxımdan diqqət çəkən hadisəyə çevrildi.

Bunu "Far.Az"a Milli Məclisin deputatı Şahin Seyidzadə deyib.

Deputatın sözlərinə görə, Azərbaycan mənbələri bu səfərin 2020-ci ildən etibarən diplomatik korpus nümayəndələrinin azad edilmiş ərazilərə 22-ci səfəri olduğunu qeyd edib:

"Xarici diplomatların qəbul edən ölkənin müxtəlif bölgələrinə səfər etməsi beynəlxalq diplomatik praktikada qeyri-adi hal deyil. Bu baxımdan məsələnin əsas siyasi tərəfi səfərin təşkil olunmasından daha çox ona verilən reaksiyadır. Çünki səfər ətrafında yaranan müzakirələr göstərdi ki, Qarabağ məsələsi hərbi mərhələ başa çatdıqdan sonra belə Ermənistanın siyasi və ictimai diskursunda öz əvvəlki emosional yükünü tam itirməyib".

Ş. Seyidzadə vurğulayıb ki, Ermənistanın öz daxilində səfərə münasibət birmənalı olmayıb.

Buna misal kimi o, Ermənistan mənşəli CivilNet-in məlumatına görə, keçmiş Qarabağ rəsmiləri, erməni alimləri və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri səfəri tənqid edib, xüsusilə də Azərbaycan tərəfinin bəzi monastırları Qafqaz Albaniyası irsi kontekstində təqdim etməsinə etiraz etdiyni göstərib:

"Eyni mənbə qeyd edir ki, həmin vaxt Ermənistan hökuməti və əsas dövlət akademik qurumları tərəfindən səfərlə bağlı açıq rəsmi reaksiya verilməmişdi. Bu məqam mühümdür. Çünki ayrı-ayrı şəxslərin, media resurslarının və ictimai təşkilatların mövqeyi ilə Ermənistan dövlətinin rəsmi mövqeyini eyniləşdirmək düzgün olmaz".

Şahin Seyidzadə

Onun fikrincə, bu faktın siyasi əhəmiyyəti var, lakin onu düzgün şərh etmək lazımdır:

"Azərbaycan ərazisində hansı diplomatik nümayəndə heyətinin hansı bölgəyə səfər etməsi Azərbaycan dövlətinin suveren səlahiyyətləri çərçivəsindədir. Xarici diplomatların Azərbaycan ərazisində hərəkət etməsi ilə bağlı onlara təzyiq göstərilməsi və ya iştiraklarına görə hədəfə çevrilmələri isə diplomatik münasibətlər baxımından problemli presedent yarada bilər. Azərbaycanın "Peace Bridge" təşəbbüsünün Azərbaycan qrupu da məhz bu məsələyə diqqət çəkərək bildirib ki, diplomatik korpusun Azərbaycan ərazisinə səfəri özü mübahisə predmeti olmamalıdır və diplomatlara və onların təmsil etdiyi ölkələrə yönəlmiş hücum xarakterli ritorika narahatlıq doğurur".

Ş. Seyidzadə bəyan edib ki, diplomatların Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərinin praktiki əhəmiyyəti böyükdür.

"Diplomatlar regionu yalnız xəritədən və ya siyasi hesabatlardan deyil, yerində görmək imkanı əldə edirlər. Xankəndidə yeni nəqliyyat infrastrukturu, Şuşada aparılan bərpa işləri, Qarabağ Universiteti, Ağdərə və Kəlbəcərdə həyata keçirilən layihələr barədə məlumat almaqla onlar Azərbaycan tərəfinin təqdim etdiyi postmünaqişə mənzərəsini birbaşa müşahidə ediblər. Səfərin proqramında tarixi və dini irs obyektlərinin də olması göstərir ki, Azərbaycan özünün regionla bağlı mövqeyini yalnız siyasi və iqtisadi deyil, tarixi-mədəni kontekstdə də təqdim etməyə çalışır".

Deputat hesab edir ki, diplomatik korpus nümayəndələrinin bu səfəri ətrafında yaranan mübahisə əslində bir səfərdən daha böyük məsələləri üzə çıxardı.

"Bu hadisə göstərdi ki, Qarabağ məsələsinin hərbi mərhələsi başa çatsa da, onun siyasi, tarixi və psixoloji nəticələri hələ tam aradan qalxmayıb. Azərbaycan üçün əsas reallıq ondan ibarətdir ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur ölkənin dövlət idarəçiliyi və bərpa siyasətinin həyata keçirildiyi ərazilərdir. Diplomatik korpus nümayəndələrinin bu ərazilərə səfəri də bu dövlət idarəçiliyinin praktiki ifadələrindən biridir".

Xarici diplomatlar Xudavəng monastır kompleksini ziyarət ediblər

Azərbaycanda akkreditə olunmuş xarici diplomatik korpusun nümayəndələri Kəlbəcər rayonunda yerləşən Xudavəng monastır kompleksində olublar.

"Far.Az"un Qarabağa ezam olunmuş müxbiri xəbər verir ki, qonaqlara abidənin tarixi barədə məlumat verilib.

Qeyd edək ki, bu kompleks regionda ən böyük monastır kompleksi hesab olunur.

Bu abidə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli 132 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri"nin siyahısına daxil edilib.

Xarici diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərinin ikinci günü başlayıb

Azərbaycanda akkreditə olunmuş xarici diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərinin ikinci günü başlayıb.

"Report"un Qarabağa ezam olunmuş müxbirinin verdiyi məlumata görə, səfərdə 58 ölkəni və 9 beynəlxalq təşkilatı təmsil edən 150 nəfər iştirak edir.

Səfər Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi - Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin müşayiəti ilə həyata keçirilir.

Səfər çərçivəsində diplomatik korpusun nümayəndələri Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Ağdərə və Kəlbəcər rayonlarında reallaşdırılan genişmiqyaslı bərpa və tikinti layihələri ilə tanış olacaqlar.

Diplomatlara regionda həyata keçirilən sosial və iqtisadi infrastruktur layihələri, tarixi-mədəni irs obyektlərinin vəziyyəti, eləcə də onların qorunması və bərpası istiqamətində görülən işlər təqdim olunacaq.

Qeyd edək ki, bu, diplomatik korpusun nümayəndələrinin 2020-ci ildən bəri Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinə 22-ci səfəridir.